Đối thoại giữa Bồ Đề Đạt Ma và
Lương Vũ Đế:
Nhà vua hỏi nhà sư Ấn Độ: “Trẫm
từ lên ngôi đến nay, xây chùa, chép kinh, độ tăng không biết bao nhiêu mà kể. Vậy
có công đức gì không?”
Đạt Ma đáp: “Không có công đức.”
– “Tại sao không công đức.”
– “Bởi vì những việc vua làm là
nhân ‘hữu lậu’, chỉ có những quả nhỏ trong vòng nhân thiên, như ảnh tùy hình,
tuy có nhưng không phải thật.”
Nhân hữu lậu là nhân còn bẩn, thì sẽ sinh ra quả còn bẩn, tức là quả
thuộc loại “như ảnh tùy hình”.
“Hình” ở đây là cuộc đời phù du, điên đảo mộng tưởng (Bát Nhã Tâm
Kinh), mộng huyển bào ảnh (mộng, ảo, bọt, bóng - Kinh Kim Cang).
“Hình” đã vậy thì “ảnh tùy hình” lại càng không thật. Như ảnh nhạn
trên mặt nước, nhạn bay trên không đã là phù du mộng ảo, thì ảnh nhạn dưới nước
còn phù du mộng ảo đến thế nào! Vì vậy mà nói “tuy có nhưng không phải thật”.
Công đức từ việc xây chùa, viết kinh, độ tăng “tuy có nhưng không phải thật”.
– “Vậy công đức chân thật là
gì?”
Sư đáp: “Trí phải được thanh tịnh
hoàn toàn. Thể phải được trống không vắng lặng, như vậy mới là công đức, và công
đức này không thể lấy việc thế gian (như xây chùa, chép kinh, độ tăng) mà cầu
được.”
Trí phải thanh tịnh. Thể, là bản chất, phải được trống không vắng lặng.
Ngày nay ta thường dùng chữ “tâm” để nói về trí lẫn thể.
Tâm thanh tịnh rỗng lặng đó mới là công đức, vì tâm thanh tịnh rỗng lặng
là tâm Phật. Và công đức này không thể lấy việc thế gian như xây chùa, chép
kinh, độ tăng mà thành.
Vua lại hỏi: “Nghĩa tối cao của
thánh đế là gì?”
– “Một khi tỉnh rõ, thông suốt rồi
thì không có gì là thánh.”
Vua có lẽ nói đến Tứ Diệu Đế, căn bản đầu tiên của Phật học, trong bài
Kinh Chuyển Pháp Luân, tức là bài giảng đầu tiên của Phật Thích Ca sau khi
thành đạo. Tứ Diệu Đế là Khổ, Nguyên Nhân của Khổ, Diệt Khổ (khổ có thể diệt được),
và Con Đường Diệt Khổ (tức là Bát Chánh Đạo - con đường tám nhánh).
Bồ Đề Đạt Ma trả lời: “Một khi tỉnh rõ, thông suốt rồi thì không có gì
là thánh.”
Đây là nói theo tư tưởng Bát Nhã, khi đã qua bờ bên kia rồi thì mới biết
là chẳng có bờ để qua. Mọi sự trước mặt ta trước nay thì luôn như vậy. Nếu ta
còn si mê thì ta phân chia tốt xấu, đúng sai, phàm thánh, bờ bên này bờ bên
kia. Nếu ta tỉnh thức thì thấy mọi sự như nhau “như nó là”, chẳng còn phân biệt
gì cả - mưa nắng như nhau, đêm ngày như nhau, người da đen người da trắng như
nhau, đàn ông đàn bà như nhau - tâm không còn phân biệt, nhất thiết pháp giai
Không - tất cả mọi thứ đều là Không. (Nói theo truyền thống Kitô giáo thì mọi sự
như nhau vì đều là tạo vật của chính Thượng đế).
– “Ai đang đối diện với trẫm
đây?”
– “Tôi không biết.”
“Tôi không biết” vì “tôi” cũng chỉ là một con sóng phù du của đại
dương. Trong một sát na đã chết và tái sinh hàng triệu lần rồi. “Tôi” nào đây để
trả lời? Mới bắt đầu nói, thì “tôi” đã chết và tái sinh, đến hết câu nói thì
“tôi” đã qua hàng trăm triệu kiếp rồi… Tôi nào?
Đối thoại giữa Bồ Đề Đạt Ma và
Huệ Khả
“Con không an được tâm, xin thầy
an tâm cho con.”
Đạt Ma bảo: “Đưa tâm cho ta, ta
sẽ an cho.”
Sư đáp: “Con không thấy tâm đâu
cả.”
Đạt Ma đáp: “Ta đã an tâm cho
con.”
Thực sự thì thầy không an tâm cho con được, tâm của con thì con phải
an. Nhưng an tâm bằng cách nào?
“Cái không an” là mọi ảo tưởng do con dựng nên. Tư tưởng và cảm xúc của
con tạo ra ảo tưởng của “cái không an”. Nếu con dẹp hết tất cả mọi tư tưởng và
cảm xúc rác rến này ra khỏi tâm con, để tâm rỗng lặng, và con chẳng thấy được
tâm (vì tâm hoàn toàn rỗng lặng) thì tâm con an.
Chúc các bạn thâm tâm an lạc, luôn có tâm thanh tịnh, rỗng lặng.
-ST-
