- Thầy cho con hỏi về phạm trù giải thoát trong đạo Phật ạ? Giải thoát
phải chăng là thoát khỏi sự luân hồi từ kiếp này sang kiếp khác ạ? Con cảm ơn
thầy!
Trả lời:
Không phải, giải thoát là ra khỏi sự trói buộc của thái độ nhận thức
và hành động sai xấu. Thí dụ thoát khỏi sự trói buộc của tham, sân, si, ngã mạn,
cố chấp, ích kỷ, lười biếng, lo âu, sợ hãi, căng thẳng v.v... Luân hồi sinh tử
không phải là sinh từ kiếp này qua kiếp khác, vì không sinh từ kiếp này qua kiếp
khác làm sao học ra được bài học giác ngộ giải thoát. Bị trói buộc trong những
hồi tưởng quá khứ gọi là luân hồi, bị trói buộc trong những ảo vọng tương lai gọi
là sinh tử. Khi con thấy ra được sự sai lầm này gọi là giác ngộ, khi con không
còn bị những sai lầm này trói buộc gọi là giải thoát.
NGƯỜI HIỂU ĐẠO RỒI THÌ SỐNG THẾ
NÀO ?
- Kính bạch thầy, Người hiểu đạo rồi thì sống thế nào? Cứ để thân, ý,
thức tự vận hành theo nhân duyên và tâm quan sát? Hay là sao ạ? Long Thọ nói:
Niết-bàn là luân hồi, luân hồi là Niết-bàn. Xin thầy giảng nghĩa thêm cho con.
Liệu đó có phải nhằm phá chấp theo cứu cánh của Bắc tông không?
Trả lời:
1) Dù là trạng thái hay hoạt động gì của thân, thọ, tâm hoặc pháp đều
cần được thấy minh bạch và trung thực tự nhiên như nó là, không tưởng là, cho
là, phải là, sẽ là..., đó mới là thiền, là bài học giác ngộ. Thiền không phải
là thái độ thủ xả nhị nguyên của bản ngã trên huyễn tướng mà là thấy ra thực
tánh như thị (yathàbhùtà nànadassana) của vạn pháp.
2) Câu này nên hiểu như "Niết-bàn sinh tử thị không hoa" hoặc
"Vô minh thực tánh tức Phật tánh, huyễn hoá không thân tức Pháp thân"
nghĩa là nếu thấy rõ thực tánh sinh tử là sinh tử, huyễn thân là huyễn thân thì
tánh thấy vẫn không sinh tử (Niết-bàn), hoặc giống cách nói của Lão Tử:
"Phù duy bịnh bịnh thị dĩ bất bịnh!" (Ôi, nếu thấy bệnh chỉ là bệnh tức
đã không bệnh). Trong Kinh Nhất Thiết Pháp, Majjhima Nikàya, đức Phật dạy:
"Vì Như Lại thấy rõ địa đại là địa đại..., Niết-bàn là Niết-bàn nên không
vui thích trong Niết-bàn, không xem Niết-bàn là ta, của ta, tự ngã của
ta". Ngài xem bốn đại, tám thiền, các cõi giới, các sở đắc, sở tri v.v...
cho đến Niết- bàn đều như vậy.
HT Viên Minh
