BÀN VỀ NGHI THỨC PHÓNG SINH

 

Phóng sinh là giải phóng những con vật bị nhốt và sắp bị đem giết chết để lấy thịt. Do lòng từ bi thúc đẩy ta có thể bỏ tiền mua những con vật sắp bị giết oan để thả cho chúng tự do nhờ đó tạo được phước, cũng như gặp nhiều may mắn ở đời. Người ưa phóng sinh thường được thiên thần ủng hộ trong mọi trường hợp. Muốn phóng sinh phải nhờ tăng sĩ chú nguyện cho những con vật được thả mới được nhiều lợi ích hơn là mình tự đem thả. Ý nghĩa của việc giải phóng loài vật cũng giống như việc phóng thích những tội phạm bị giam trong lao ngục lâu ngày và có cơ hội tốt để họ tìm thấy lại được sự tự do. Mặt khác, phóng sinh còn nói lên một khía cạnh tinh thần của lòng từ bi bao la không phân biệt giữa người và vật.

Công đức phóng sinh theo quan niệm phật giáo

Phóng sinh có thể nuôi dưỡng lòng từ bi của chúng ta. Trong khi thực hiện việc phóng sinh chúng ta nhân đó có thể thấu hiểu được chân lý vạn vật đều bình đẳng, đều có cảm giác có tánh Phật. Nhờ đó mỗi người chúng ta có thể khởi tâm từ bi với hết thảy chúng sinh. Tiến thêm một bước nữa là trong cuộc sống hằng ngày có thể thực hiện việc giới sát, ăn chay, cứu giúp sinh mạng muôn loài và tuyệt đối không làm việc ác mà chỉ làm các điều thiện khởi tâm từ bi đối với tất cả muôn loài trên thế gian. Nên biết rằng tâm Phật là từ bi. Khi chúng ta nuôi dưỡng lòng từ bi thì tâm ta với tâm Phật hợp nhau chư Phật hoan hỷ thì tự nhiên dễ có sự cảm ứng đạo giao và việc học Phật tự nhiên dễ dàng thành tựu. Phóng sinh là phương pháp dễ dàng nhất để tiêu trừ nghiệp chướng lại đơn giản dễ làm. Chỉ cần phát tâm tùy thời, tùy chỗ một người hay nhiều người, nhiều tiền hay ít tiền đều có thể phóng sinh. Chính vì phóng sinh thù thắng nhiệm mầu như vậy mà nhiều đời nhiều kiếp đến nay chúng ta có biết bao nhiêu oan gia trái chủ, tà ma ngoại đạo đều không muốn chúng ta tiêu trừ nghiệp chướng vì thế nên chúng dùng trăm phương nghìn kế để cản trở người ta phóng sinh.

Nguồn gốc của việc phóng sinh

Phóng sinh có nghĩa là cứu giúp những chúng sinh thoát khỏi cảnh khổ đau, sợ hãi khi bị giam nhốt trong chậu, lồng, nhà giam hoặc đang bị tra tấn hành hạ sắp bị giết… bằng tâm bồ đề thì ta dùng mọi phương tiện có thể mang lại sự sống, sự bình an cho tất cả chúng sinh đang bị đe dọa đến tính mạng. Như vậy hành động này thể hiện qua tình thương vô điều kiện không phân biệt giàu nghèo, người hay vật… đây được xem là việc làm hết sức thanh cao,là nét đặc trưng trong truyền thống Phật giáo. Phóng sinh là việc làm thể hiện lòng từ bi mong muốn đem an lạc hạnh phúc đến cho tất cả chúng sanh. Việc làm này lần đầu tiên được biết đến qua lịch sử của đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật khi Ngài còn là một vị thái tử Tất Đạt Đa. Chuyện kể rằng Đề Bà Đạt Đa anh em chú bác với Đức Phật đã giương cung bắn trúng một con chim thiên nga đang tự do bay trên bầu trời cao rộng. Thiên nga ấy rơi vào trong khu vườn của thái tử. Khi nhìn thấy thiên nga đang quằn quại trong cơn đau dữ dội với tấm lòng từ bi của một vị thái tử mới 9 tuổi, Ngài đã nâng thiên nga ôm vào lòng chăm sóc vết thương và cẩn trọng tìm chổ trú an toàn. Bằng tình thương vô bờ ấy không bao lâu vết thương của thiên nga bình phục hoàn toàn, vỗ cánh bay cao trong không gian bao la và không quên cất tiếng vui mừng tỏ lòng tri ân đối với người đã cứu mình. Sau khi thành đạo dưới cội Bồ đề, suốt gần 50 năm thuyết pháp độ sinh Ngài vẫn luôn đề cao tinh thần từ bi. Trong kinh Phạm Võng Phật dạy người con Phật vì lòng từ bi mà làm việc phóng sinh và khuyên bảo người khác làm. Nếu thấy người sát sinh thì nên cố gắng tìm cách cứu cho chúng được thoát khỏi nạn khổ. kinh Kim Quang Minh cũng có nêu ra những câu chuyện về lòng bi mẫn cứu giúp chúng sinh khỏi nạn khổ đau. Dựa trên tinh thần căn bản đó việc phóng sinh đã phát triển rộng khắp Trung Hoa truyền sang Nhật Bản, Tây Tạng, Triều Tiên và Việt Nam.

Lợi ích của việc phóng sinh

Lợi ích lớn nhất của việc phóng sinh chính là nuôi dưỡng lòng từ bằng cách ban tặng sự sống cho những con vật sắp bị giết. Ngoài ra việc phóng sinh còn giúp kéo dài tuổi thọ giảm đi tật bệnh. Tuy nhiên, phóng sinh không có nghĩa là thảy đại con vật gì để mưu cầu phước. Đó không phải là phương pháp phóng sinh đúng cách. Người phóng sinh sẽ có được tất những công đức như trên và hơn thế nữa nếu biết phóng sinh đúng cách nghĩa là động lực của việc phóng sinh phải phát xuất từ Tâm Bồ Đề thể hiện qua tình thương vô điều kiện và tuệ giác không phân biệt.

Vào những ngày lễ tết hay những ngày lễ lớn của Phật giáo hình ảnh người người tay xách xô, chậu, lồng chứa những con cá, con chim hay con rùa,…để phóng sinh đã trở thành nét đẹp trong văn hóa Việt Nam nói chung và của Phật giáo nói riêng. Đó là hành động đẹp bởi nó thể hiện lòng yêu thương loài vật, yêu thiên nhiên và là một hành động rất thánh thiện là hành động ban tặng sự sống.

Phóng sinh đúng cách

Không nên quá nặng hình thức

Chúng ta thường thấy một số Phật tử mua chim hay cá để phóng sinh. Nhưng họ không thả liền mà đem vô chùa chờ quý thầy làm lễ chú nguyện rồi mới thả. Có đôi khi quý thầy bận việc không làm lễ liền thì nhốt trong lồng qua đêm hay đến ngày hôm sau đợi đến khi làm lễ thì mới thả. Phóng sinh là cơ hội để con vật có điều kiện quy y Tam Bảo và sám hối nghiệp chướng đây việc làm tốt trong Đạo Phật thể hiện lòng đại từ đại bi nên trong nghi thức phóng sinh có lễ quy y, sám hối cho con vật trước khi phóng sinh. Nhưng chúng ta cũng không nên quá chấp vào hình thức rồi tiến hành những nghi lễ rườm rà, câu nệ. Khi phóng sinh ta nên thao tác phải nhanh nhẹn nghi lễ ngắn gọn nhưng đủ sức tế độ vàkhông nên nặng phần hình thức tránh làm cho các sinh vật phải chịu kéo dài nỗi khổ sợ hãi, ngột ngạt, tù túng vì bị giam cầm có khi chúng phải mất mạng trước khi được ta phóng thích.

Không nên đặt nặng về số lượng

Trong những lễ lớn hay những dịp cầu an đầu năm chúng ta thấy một số Phật tử gọi điện thoại đến chỗ bán chim, cá hay lươn để  mua về phóng sinh. Hay có trường hợp thay vì mua 5 kg cá lớn thì người ta khăng khăng lấy số tiền đó để mua cho được 20kg cá nhỏ để phóng sinh và nghĩ rằng với số lượng phóng sinh càng nhiều thì công đức càng lớn. Chúng ta cần phải hiểu rằng việc phóng sinh xuất phát từ lòng từ bi và thương xót khi gặp một con vật bị nạn thì mình ra tay cứu thoát, hoặc nhìn thấy một hoặc nhiều con vật sắp bị giết liền bỏ tiền ra mua để cứu sống chúng. Cứu chúng sinh trong thời điểm này mới đúng nghĩa của việc phóng sinh. Do đó việc gọi điện thoại đặt mua chúng sinh ở các trại cá, chim,.. vô tình chúng ta sẽ khiến những loài vật bị săn bắt nhiều hơn để đáp ứng cho nhu cầu phóng sinh của mình. Công đức phóng sinh nhiều hay ít không phụ thuộc hẳn vào số lượng loài vật  mà chủ yếu phụ thuộc vào tâm rộng mở của người phóng sinh như thế nào? Nếu một người phóng sinh rất nhiều cá nhưng không có lòng từ và phóng sinh chỉ theo phong trào hay để thể hiện hoặc vì mưu cầu lợi lộc nào đó họ sẽ không có tình yêu thương với loài vật bởi đó không phải là mục đích của việc họ phát tâm phóng sanh. Ngược lại, một người phóng sinh vì tình thương yêu loài vật, cảm thông trước khi sự đau đớn, khổ sở của những con vật  khi bị giam cầm, cắt mà khởi tâm xót thương rồi chuộc mạng chúng để phóng sinh thì thật quý biết bao. Đó mới đúng là tâm phóng sinh đúng chánh pháp.

Đừng sợ người khác bắt

Nhiều người cho rằng phóng sinh rồi người khác bắt lại cũng vậy. Đây là ý nghĩ rất tiêu cực gây cản trở sự khởi phát của tâm từ bi. Nhân quả báo ứng như bóng theo hình. Sát sinh sẽ tự có ác báo của nó. Phóng sinh tự có thiện báo của phóng sinh. Đừng nên để ý đến sự phê bình hay hủy báng của kẻ khác. Chúng ta thực hành thiện nghiệp của mình còn kẻ khác tạo ác nghiệp của chính họ. Mai sau quả báo hiện tiền thiện ác nhân quả báo ứng tuyệt đối không bao giờ sai được. Mỗi loài chúng sinh có một biệt nghiệp khác nhau. Có thể trong số hàng trăm con vật chúng ta phóng sinh sẽ có những con vật bị câu, bị bắt, bị chích điện hay bị giăng bẫy rồi giết hại đó là do thọ mạng loài súc sinh của chúng đã mãn nên phải chuyển kiếp. Không ai quyết định đến biệt nghiệp của chúng. Vì lẽ đó mà ý niệm sợ phóng sinh rồi sẽ bị bắt không nên khởi niệm trong tâm mà phải có cái nhìn theo hướng tích cực. Chúng sinh sắp chết thì ban cho chúng thêm một cơ hội sống. Còn việc sống được hay không, sống bao lâu còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác nữa.

Nên tìm hiểu về môi trường sống của loài vật

Mỗi loài động vật có môi trường sống thích hợp. Phóng sinh là ban tặng sự sống nên chúng ta phải tìm hiểu rõ về môi trường sống của loài vật để đưa chúng đến nơi phù hợp và an toàn. Nếu không khéo vấn đề này chúng ta sẽ vô tình khiến cuộc sống mới của chúng khó khăn hơn và nguy hiểm đến tính mạng. Chẳng hạn phóng sanh cá, không nên thả chúng ở gần những nơi thường câu cá hay những ao hồ ô nhiễm.

Không nên xem ngày tháng phóng sinh

Vì mê tín cũng như vì mưu cầu riêng mà không ít người có quan điểm phóng sinh phải coi ngày tốt xấu hay phải chờ dịp lễ lớn phóng sinh mới có phước đức nhiều. Phóng sinh là việc làm từ tâm cho nên khi nhìn thấy những loài vật tội nghiệp tâm phát khởi chúng ta phải nên hành động ngay. Đừng nên phân lượng lớn nhỏ, ít nhiều vì các loại lươn, cá, ốc, thú rừng,… bị săn bắt phục vụ cho người ăn thịt lúc nào, ngày nào cũng có mà thời lượng nào thì sự nguy cấp cũng đều như nhau tùy vào khả năng từ một, hai con đến muôn ngàn con cũng phải lập tức cứu thoát chúng càng nhanh càng tốt mà chẳng cầu được ai biết đến.

Bản chất của phóng sinh đang bị thay đổi theo chiều hướng tiêu cực

Vào những ngày lễ tết dạo khắp những ngôi chùa ta rất dễ dàng chứng kiến sự tấp nập của người mua kẻ bán chim phóng sinh. Và cảnh tượng thương tâm xảy ra khi những con chim bay không nổi phải sà xuống đất và bị giẫm đập, bị mèo ăn hay bị bắt lại bỏ vào lồng tiếp tục vòng quay mua bán và bắt. Được biết những con chim này thường bị cắt cánh và rất yếu nên không bay xa. Do đó chúng rất dễ bị kẻ bán bắt lại nhiều lần cho đến khi nào kiệt sức. Vì vậy chúng ta cần phải nhận định sáng suốt trước khi chọn vật phóng sinh để không tiếp tay cho những kẻ mưu lợi xấu và gián tiếp làm tổn thương đến loài vật. Ngoài ra, nhiều người còn phóng sinh rắn ở gần khu dân cư, phóng sanh rùa tai đỏ loài vật được thế giới xếp vào loài độc hại và có thể gây bệnh thương hàn, làm ô nhiễm môi trường vào tạo sự sợ hãi cho người khác.

 

Phóng sinh là việc thiện lành để tích tụ công đức hoàn thiện tư lương trên con đường giác ngộ giải thoát. Phóng sinh có nhiều cách chúng ta không nên câu nệ quá nhiều vào hình thức, ngày giờ, số lượng nhiều hay ít… điều cốt yếu là ở tại tâm. Người làm việc phóng sinh với động lực được thúc đẩy bởi tâm Bồ Đề thể hiện qua lòng từ bi không điều kiện và tuệệ giác không phân biệt khi ấy công đức phóng sinh hay bất cứ việc thiện nào cũng điều mang lại kết quả viên mãn. Cần nhất là áp dụng lời Phật dạy, từ bi luôn đồng hành cùng trí tuệ không nên mù quáng hay vì ích kỷ cá nhân tham cầu phúc báu thế tục mà uổng phí công việc thiện lành. Hợn nữa người phóng sinh nên trau dồi thiện nghiệp phải biết rằng phóng sinh cho chúng sinh cũng chính là giải phóng những cấu bẩn khổ đau của chính mình. Hãy nỗ lực tiến tu và áp dụng giá trị đích thực của việc phóng sinh vào trong cuộc sống hằng ngày, khéo léo sử dụng phương tiện để khuyến hóa và chuyển tải thông điệp của tình thương và sự hiểu biết chân chính đến với mọi người.

-ST-