Kính thưa quý bạn! Trong Kinh Phật nói: “Tất cả
chúng sanh khi thành Phật, thì đều có ba thân giống như chư Phật không khác, đó
là: Pháp thân, báo thân và ứng hóa thân”. Tuy hiểu là hiểu vậy, nhưng chúng ta
chưa hiểu rõ sự thành tựu của ba thân như thế nào? Nếu nói về sự nhiệm mầu ba
thân của chư Phật, thì phàm tình như chúng ta không có đủ trí tuệ để bàn luận
được. Nhưng nhờ có Kinh Phật mà chúng ta mới hiểu được phần nào chân tướng.
Ở đây, chúng tôi xin phân tích tóm gọn về ba thân
của ba cảnh giới Phật, Bồ tát và chúng sanh khác nhau ở chỗ nào để quý bạn tìm
hiểu thêm. Chúng ta xưa nay tưởng chỉ có chư Phật, Bồ tát mới có ba thân, còn
chúng sanh như chúng ta thì không có ba thân. Thật ra, tất cả chúng sanh hữu
tình ở trong vũ trụ này đều đang có ba thân, chẳng qua chúng ta không biết đó
thôi. Vì không biết nên chúng ta không lo bảo vệ, ngược lại còn tự hủy hoại ba
thân của mình, rồi chạy đông chạy tây van xin cầu cứu, mà không biết rằng những
sự đau đớn đó đều do mình tạo ra và tự mình phải gánh chịu. Bây giờ tôi xin giải
thích từng phần để quý bạn dễ hiểu.
I. Ba thân
của chúng sanh
1. Pháp
thân
Pháp thân tức là pháp tánh, cũng gọi là Phật tánh,
cũng gọi là chân tâm, cũng gọi là thật tướng… Pháp thân có nhiều cách gọi khác
nhau, nhưng có cùng một ý nghĩa. Pháp thân không có hình tướng, nhưng pháp thân
thì bình đẳng sanh ra vạn pháp. Tất cả chúng ta ai cũng có Pháp thân, chẳng qua
ta không biết đó thôi. Nhưng cho dù ta không biết hay là bị thay hình đổi dạng
vô số kiếp, thì Pháp thân (chân tâm) của ta cũng không hề bị thay đổi. Nó vẫn
luôn hiện diện ở khắp mười phương, bao trùm cả vũ trụ. (Pháp thân của ta không
sanh cũng không diệt. Phần này tôi đã giải thích tường tận ở trong bài “Tâm là
gì?” rồi).
2. Báo thân
Tất cả chúng ta đều có “báo thân”. Nhờ có “báo
thân” mà “pháp thân” mới tạo ra được hình tướng cho ta. Báo thân tức là hình tướng
của “thần thức” biến hiện ra. Nghĩa là thần thức của ta biến hiện ra hình tướng
gì, thì pháp thân của ta sẽ theo hình tướng của thần thức mà tạo cho ta có báo
thân đó. Nếu thần thức của ta hiện ra hình tướng con người, thì pháp thân của
ta sẽ thành tựu cho ta có báo thân người. Nếu thần thức của ta hiện ra hình tướng
súc sanh, thì pháp thân của ta sẽ thành tựu cho ta có báo thân súc sanh…
Tóm lại, tuy chúng ta ai cũng có báo thân, nhưng
báo thân của ta được thành tựu bởi thần thức si mê điên đảo, nên chỉ chiêu cảm
được thân giả tạm của đất, nước, gió, lửa và tà tri, tà kiến mà thôi. Vì vậy,
báo thân người mà chúng ta đang có là thuộc về nghiệp báo thân, không phải là báo
thân thanh tịnh của Bồ tát, không phải là diệu báo thân của chư Phật (báo thân
chúng ta thì có sanh, có diệt).
3. Ứng hóa
thân
Tất cả chúng ta, ai cũng có vô lượng “ứng hóa
thân” từ vô thỉ kiếp đến nay. (Ứng hóa thân là kết quả của “pháp thân” và “báo thân”
ta tạo ra). Vì vậy, có kiếp ta làm trời, có kiếp ta làm người, làm thần, làm
súc sanh, làm ngạ quỷ,… Tuy chúng ta ai cũng có vô lượng “ứng hóa thân” khác
nhau trong vô lượng kiếp đến nay nhưng ứng hóa thân của ta thuộc về si mê, điên
đảo nên bị luân hồi sanh tử mãi. Chúng ta si mê thật là đáng thương, càng ứng
thì càng đi xuống, càng hóa thì càng si mê điên đảo, không còn nhận ra mình là
ai.
(Ứng, tức là ta đầu thai hết chỗ này đến chỗ kia;
hóa, tức là ta hóa thành đủ loại hình tướng chúng sanh khác nhau).
II. Ba thân
của Bồ tát
Về phần này thì chúng tôi chỉ nói về ba thân của Bồ
tát đang còn tu hành ở trong thế giới Ta bà này, không phải nói về ba thân của
Bồ tát đã viên mãn quả vị, xin quý bạn chớ có hiểu lầm.
1. Pháp
thân
Pháp thân của Bồ tát thì giống như pháp thân của
chư Phật và của chúng sanh không khác. Pháp thân của Bồ tát chỉ khác ở chỗ là:
Nếu chúng ta biết tu hành để trở về pháp thân, khi thấy được pháp thân thì ta sẽ
sống được với pháp thân Bồ tát của ta (pháp thân tức là sống với chân tâm của
ta).
2. Báo thân
Khi chúng ta thấy được quang minh của pháp thân,
thì cũng là lúc báo thân Bồ tát của ta được khôi phục. Khi báo thân Bồ tát của
ta được khôi phục, thì trí tuệ và lục thần thông thanh tịnh của ta cũng bắt đầu
được khôi phục. Khi báo thân Bồ tát của ta được khôi phục thì sẽ là vĩnh cửu bất
hoại. Tại sao? Vì báo thân Bồ tát là do thần thức và chân tâm của ta hợp nhất tạo
thành, nên không bị hủy diệt. Lúc đó, ta sẽ không còn bị luân hồi sanh tử nữa,
mà chỉ có tiến tu đến quả Phật cứu cánh (báo thân Bồ tát có sanh, nhưng không
có diệt).
3. Ứng hóa
thân
Khi pháp thân và báo thân của ta bắt đầu được dung
thông chiếu soi lẫn nhau, thì ứng hóa thân của ta cũng bắt đầu được khôi phục.
Khi ứng hóa thân được khôi phục, thì tướng mạo và hành vi của ta cũng bắt đầu
được chuyển đổi tươi sáng, từ bi và thanh tịnh. Tuy hiện tại ta vẫn còn mang
thân giả tạm của tứ đại nhưng thân, tâm của ta thì đã được thanh tịnh và giải
thoát, không còn bị tham, sân, si mê hoặc. Lúc đó, thân tâm của ta sẽ không còn
là của riêng ta nữa, mà nó thuộc về của mười phương thế giới chúng sanh. Lúc
đó, ta sẽ biết quý thân tâm của mình hơn bao giờ hết. Ý nghĩa quý thân tâm ở
đây không phải là ta ích kỷ tham sống sợ chết, mà là nhận thức được thân tâm của
ta đối với chúng sanh rất là quan trọng. Lúc đó, cho dù ta chỉ ở một nơi, nhưng
pháp âm thuyết pháp của ta, thì vang rộng khắp mười phương thế giới, giúp cho
chúng sanh nơi nơi được thức tỉnh hồi đầu. Tuy hiện tại ta vẫn còn mang thân giả
tạm, vẫn còn chịu đau khổ của thân bệnh, già, chết nhưng thân tâm và trí tuệ của
ta đã là ứng hóa thân của Bồ tát rồi. Tại sao? Vì ta đã có đủ trí tuệ để triển
khai tri kiến Phật cho chúng sanh, giúp cho chúng sanh nơi nơi được thoát khỏi
luân hồi và vãng sanh thành Phật (ứng hóa thân của Bồ tát thì có sanh, có diệt).
III. Ba
thân của chư Phật
1. Pháp
thân
Pháp thân của chư Phật là Diệu pháp thân có thể
sanh ra vô lượng Diệu pháp và biến hóa nhiệm mầu không thể nghĩ bàn.
2. Báo thân
Báo thân của chư Phật thì có màu vàng kim to lớn,
có 4 trí, 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp và 6 loại thiên thần thông biến hóa nhiệm mầu.
Tóm lại, báo thân của chư Phật thì không thể nghĩ bàn (nghĩ là không thể nghĩ đến,
bàn là không thể bàn luận được).
3. Ứng hóa
thân
Ứng hóa thân của Phật thì thiên biến vạn hóa. Quý
Ngài có thể ứng ra một lúc cả vô lượng thân đi đến vô lượng thế giới chúng sanh
để thị hiện làm Phật. Quý Ngài có thể hóa ra vô lượng hình tướng chúng sanh đủ
loại khác nhau, để cứu độ chúng sanh mọi loài. Tóm lại, ứng hóa thân của chư Phật
thì thiên biến vạn hóa và bất khả tư nghì (ứng hóa thân của Phật thì có sanh,
có diệt).
IV. Phần
tóm lược
Ở đây, chúng tôi xin dùng vàng, người thợ bạc và nữ
trang để ví dụ cho ba thân thì quý bạn dễ hiểu hơn.
Vàng: Là ví cho pháp thân;
Ý tưởng của người thợ bạc: Là ví cho báo thân;
Vòng vàng nữ trang: Là ví cho ứng hóa thân.
Nếu vàng không có người thợ bạc nghĩ tưởng chế biến,
thì vàng sẽ không phát huy được thể chất vạn năng của vàng. Nếu người thợ bạc
không có thể chất của vàng, thì sẽ không phát huy được tài năng chế biến của
mình. Nếu nữ trang không có thể chất của vàng, không có người thợ bạc nghĩ tưởng
chế biến, thì hình tướng và danh từ nữ trang sẽ không bao giờ có. Vì vậy mà
vàng, người thợ bạc và nữ trang có một sự liên hệ mật thiết không thể tách rời
nhau. Ba thân của chư Phật và ba thân của chúng ta cũng như vậy đó, vốn không
thể tách rời nhau. Nếu ba thân tách rời nhau, thì hình tướng của chư Phật và
hình tướng của chúng ta sẽ không bao giờ có.
Tóm lại, pháp thân là thể, báo thân là tướng, ứng
hóa thân là dụng. Thể, tướng, dụng cả ba không thể tách rời nhau, nên ba tức là
một, một tức là ba. Ba tức là một nghĩa là: Ba thân của ta dính vào nhau như
bóng với hình không thể tách rời nhau như chữ Y. Còn một tức là ba nghĩa là:
Tuy ba thân không thể tách rời nhau, nhưng ba thân của ta đều có cảnh giới cao
thấp khác nhau. Vì vậy, mới có sự khác biệt giữa ba thân của chư Phật, ba thân
của Bồ tát và ba thân của chúng sanh.
V. Đặc điểm
của ba thân
Nói về mặt quyền năng, thì báo thân có quyền năng
điều khiển pháp thân và ứng hóa thân. Tại sao? Vì báo thân là hình tướng của thần
thức ta biến hiện ra. Nếu thần thức của ta nghĩ ác thì sẽ hiện ra báo thân ác.
Nếu thần thức của ta nghĩ thiện thì sẽ hiện ra báo thân thiện. Nhờ có báo thân
thiện ác, đẹp xấu ở trong tâm thức mà pháp thân của ta mới thành tựu cho ta có
thân thiện ác, đẹp xấu. Cũng như thân người hiện tại mà ta đang có, là nhờ thần
thức của ta trước đó đã tạo ra hình dáng báo thân người ở trong tâm thức, nên
sau khi chết tâm thức của ta mới biết tìm loài người đầu thai để có báo thân
người. Nếu chúng ta muốn kiếp sau được làm Phật, thì hãy mau niệm Phật để tạo
ra hình tướng Phật ở trong tâm thức. Đến khi thân giả tạm này bỏ ta mà đi, thì
pháp thân của ta sẽ theo hình tướng của báo thân ở trong tâm thức, mà thành tựu
cho ta có báo thân Phật.
VI. Tổng kết
của ba thân
1. Ba thân của chúng sanh: Ba thân của chúng sanh
thì chỉ có pháp thân là thanh tịnh, còn hai thân báo và ứng hóa là thuộc về nghiệp
si mê, điên đảo. Vì si mê, điên đảo nên ta chỉ mang lại sự đau khổ cho bản
thân, cho chư Phật, Bồ tát và cho chúng sanh mà thôi.
2. Ba thân của Bồ tát: Ba thân của Bồ tát là thuộc
về ba thân thanh tịnh, từ bi và trí tuệ, nên quý Ngài mang đến cho chúng sanh sự
giác ngộ và giải thoát.
3. Ba thân của chư Phật: Ba thân của chư Phật là
thuộc về Diệu thân kim cang, nên quý Ngài có vô lượng trí tuệ, có vô lượng thần
thông và sống vô lượng thọ. Vì vậy, quý Ngài mang đến cho chúng sanh sự giải
thoát và thành Phật.
Kính thưa quý bạn! Nếu chúng ta đang ở cảnh giới
phàm phu, thì hãy chuyển ba thân phàm phu thành ba thân thanh tịnh của Bồ tát.
Nếu chúng ta đang ở cảnh giới Bồ tát, thì hãy cùng nắm tay nhau để dẫn dắt
chúng sanh về gặp Phật A Mi Đà và cùng nhau thành Phật.
VII. Sự diệu
dụng của ba thân
Ở đây,
chúng tôi xin phân tích về sự diệu dụng của ba thân khi ta thành Phật, để quý bạn
tìm hiểu thêm. Xưa nay có một số người si mê nghĩ rằng: “Làm Phật không có gì để
hưởng thụ, suốt ngày chỉ lo đi cứu độ chúng sanh, thật là chán chết”. Quý bạn
nghĩ như vậy, là vì không hiểu được sự nhiệm mầu ba thân của chư Phật. Khi
thành Phật, chúng ta sẽ có ba thân viên mãn giống y như Phật A Mi Đà, đó là:
Pháp thân, báo thân và ứng hóa thân.
1. Pháp thân: Pháp thân của ta thì không có hình
tướng, như như bất động và luôn hiện diện ở khắp mười phương, bao trùm cả vũ trụ
và tùy duyên biến hóa.
2. Báo thân: Báo thân của ta thì có màu vàng kim rất
to lớn, có 4 trí, 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp và 6 loại thiên thần thông biến hóa
nhiệm mầu. Báo thân của ta chỉ ngự ở cõi Cực Lạc hay ở mười phương cõi Phật để
hưởng lạc hạnh phúc và sống trường thọ vĩnh cửu.
3. Ứng hóa thân: Ứng hóa thân của ta thì có thể ứng
hóa ra vạn hình, vạn tướng theo ý nguyện và đi đến mười phương thế giới để cứu
độ chúng sanh mọi loài.
Trong Kinh Phật nói: “Chư Phật đến mà như không đến,
không đến mà đến. Nhập Niết bàn mà như không nhập, không nhập mà nhập”. Nếu nói
trên sự, thì chư Phật có ứng thân đi đến mười phương thế giới để thị hiện làm
Phật và quý Ngài có hóa thân thành đủ loại để cứu độ chúng sanh. Nhưng nói trên
lý, thì chư Phật chưa hề đến và cũng chưa hề đi. Tại sao? Vì pháp thân của chư
Phật lúc nào cũng hiện diện ở khắp mười phương và bao trùm cả vũ trụ. Nếu đã
bao trùm khắp vũ trụ thì làm gì có chuyện đến hay đi.
Còn nói về báo thân của chư Phật thì không cần phải
dời gót bôn ba. Quý Ngài chỉ cần ở cõi Cực Lạc khởi ý, thì có thể ứng hóa ra vạn
hình, vạn tướng theo ý muốn. Quý Ngài có thể đi đến mười phương cõi Phật để đàm
luận giao du, hay đến mười phương thế giới để cứu độ chúng sanh. Sau khi giao
du hay cứu độ chúng sanh xong, thì quý Ngài thâu nhiếp thần lực trở về, chỉ đơn
giản vậy thôi. Khi chúng ta thành Phật cũng biến hóa được như chư Phật không
khác. Vậy quý bạn thử nghĩ xem làm Phật có sung sướng hay không? Làm Phật sung
sướng và hạnh phúc hơn làm chư Thiên cả vạn tỷ lần đấy.
(Bài này trích ra từ cuốn sách “ Ý NGHĨA HOẰNG PHÁP & HỘ PHÁP” của
Cư sĩ DIỆU ÂM DIỆU NGỘ).
